خواص چاي سبز

چای سبز چیست؟

خیلی از افراد تصور می کنند که چای سیاه و چای سبز از دو گیاه متفاوت تهیه می شوند. اما این تصور اشتباهی است و جالب است بدانید که هر دو از گیاه کاملیا سیننسیس به دست آمده و فرآیند پس از چیدن برگ هاست که باعث تفاوت این دو چای می شود.

وقتی برگ های چای را می چینند چای سیاه وارد مرحله ای طولانی به نام اکسیداسیون یا تخمیر می شود که در آن برگ ها در معرض هوا قرار گرفته و رنگ آن ها تیره می شود. اما در مورد چای سبز برگ ها بلافاصله بعد از چیدن با حرارت فرآوری می شوند. این فرآیند حرارتی باعث غیرفعال شدن آنزیم هایی می شود که رنگ چای را تیره می کنند. این کار باعث حفظ ترکیبات اولیه و آنتی اکسیدان های طبیعی برگ چای می شود. این حفظ شدن همان رازی است که باعث بیشتر بودن خواص چای سبز می شود و آن را از چای سیاه متمایز می کند.

در چای سبز یک نوع پلی فنول به نام EGCG وجود دارد که قوی ترین آنتی اکسیدانی است که ما در رژیم غذایی خود می توانیم داشته باشیم و به نوعی این ماده نماد فواید چای سبز به شمار می آید. بیشتر خواص معجزه آسای چای سبز برعهده EGCG و سایر کاتچین هاست:

• ضدالتهاب قوی: در کاهش التهاب های مزمن که ریشه بسیاری از بیماری هاست به بدن کمک می کند.
• محافظ قلبی: در بهبود کلسترول و کاهش فشار خون موثر است.
• متابولیسم و چربی سوزی: سوخت و ساز بدن را بالا می برد.

فواید چای سبز برای سلامتی روزمره

فواید چای سبز برای سلامتی روزمره

حالا که فهمیدیم چای سبز چیست و چطور تهیه می شود وقت آن است نگاهی به فواید آن در زندگی روزمره بیندازیم:

دوستدار قلب و عروق

سلامت قلب یکی از بزرگترین دغدغه های سلامتی امروزی است. طی مطالعات صورت گرفته مصرف منظم چای سبز از دو جنبه می تواند به سلامت قلب کمک کند:

• تنظیم و کنترل کلسترول: چای سبز کمک می کند سطح کلسترول بد بدن کاهش پیدا کند. کلسترول بد با رسوب در رگ ها مسیر خون رسانی را تنگ می کند.
• کاهش فشار خون: اثرات آرام بخش و بهبود انعطاف پذیری رگ ها، باعث تعادل فشار خون می شود. این اثرات باعث می شوند که چای سبز یک مکمل طبیعی عالی برای افرادی با فشار خون بالا به شمار آید.

تقویت کننده مغز

یکی دیگر از فواید چای سبز تقویت مغز توسط آن است. خیلی از ما برای این که در محل کار بیدار مانده و تمرکز لازم برای کار کردن را داشته باشیم به سراغ قهوه می رویم که قهوه به دلیل کافئین زیادی که داشته گاهی باعث تپش قلب، اضطراب و لرزش دست می شود اما چای سبز یک راهکار متعادل برای حل این مشکل است. چای سبز حاوی کافئین است اما مقدار آن کمتر از قهوه است و نکته مهم تر این که در چای سبز ماده ای به نام ال تیاتین وجود دارد که نوعی آمینو اسید با عبور از سد خونی مغز به طور مستقیم بر روی امواج مغزی تأثیر می گذارد.

ال تیانین فعالیت امواج آلفا در مغز را افزایش داده و این امواج با حالت آرامش آگاهانه در ارتباط هستند. در واقع شما بدون عصبی یا مضطرب شدن حالت هوشیارتری پیدا می کنید و از این رو راحت تر می توانید کارهایی چون مطالعه، کار طولانی و کارهای نیازمند دقت بالا را انجام دهید. شما می توانید با یک چای ساز برقی به راحتی در محیط کار یا اتاق مطالعه خود یک چای سبز تازه دم برای خود آماده کنید.

افزایش سوخت و ساز بدن و کنترل وزن

برای افرادی که به دنبال کاهش وزن هستند چای سبز می تواند یک محرک و کمک کننده باشد. اگر چه یکی از خواص چای سبز کمک به لاغری است اما لازم به ذکر است که به طور مستقیم باعث سوزاندن چربی ها نمی شود اما دو مکانیسم به آن کمک می کنند:

• افزایش ترموژنز و تولید گرما: کاتچین های موجود در چای سبز به طور ملایم باعث بالا رفتن میزان سوخت و ساز بدن می شوند و از این رو بدن شما در حالت استراحت کالری بیشتری مصرف می کند.
• بهبود چربی سوزی در زمان ورزش: مطالعات نشان می دهند که مصرف چای سبز به اندازه یک استکان چای قبل از ورزش باعث می شود در زمان فعالیت بدنی درصد چربی اکسید شده بالا برود.

البته در نظر داشته باشید که هیچ نوشیدنی یا غذایی به تنهایی کمک زیادی به لاغری نمی کند و این خواص چای سبز نیز تنها در کنار رژیم غذایی سالم و ورزش است که خود را نشان می دهند.

خواص چاي سبز برای زیبایی و جوانی پوست و مو

خیلی از محصولات آرایشی و ضدپیری امروزی در ترکیبات خود دارای عصاره چای سبز هستند. اما چای سبز برای چی خوبه؟ خواص چای سبز تنها محدود به سلامت درونی نیست و تاثیرات آن روی پوست و مو بسیار قابل توجه است. در ادامه بیشتر با خواص چاي سبز برای زیبایی پوست و مو آشنا خواهیم شد:

مبارزه با رادیکال های آزاد

همانطور که قبلاً هم به آن اشاره کردیم EGGG  یک آنتی اکسیدان قوی است. پوست ما به طور طبیعی تحت حمله عوامل محیطی مختلفی چون آلودگی هوا، اشعه های مضر خورشید و استرس اکسیداتیو قرار دارد. این عوامل باعث تولید مولکول های مخربی به نام رادیکال های آزاد می شود که کلاژن و الاستین پوست را تخریب می کنند. (کلاژن و الاستین پروتئین هایی هستند که پوست را سفت و جوان نگه می دارند.)

وقتی شما چای سبز می نوشید این آنتی اکسیدان ها به جریان خون وارد شده و آماده دفاع می شوند. آن ها باعث خنثی شدن رادیکال های آزاد شده و مانع از آن می شوند که به کلاژن های پوست آسیبی وارد کنند. از این رو پوست دیرتر چروک شده، کمتر دچار لکه های ناشی از آفتاب می شود و به طور کلی پوست شاداب تر دیده می شود. این یکی از ملموس ترین فواید چای سبز است که در آینه نیز قابل مشاهده خواهد بود.

کاهش التهاب پوست

التهاب را می توان دشمن خاموش زیبایی و سلامتی دانست. التهاب درون بدن می تواند باعث مشکلاتی مانند جوش های مکرر، قرمزی و حساسیت های پوستی شود. کاتچین های چای سبز از خواص ضدالتهاب قوی برخوردارند و نوشیدن منظم آن سیستم دفاعی بدن را آرام و واکنش های التهابی را کاهش می دهد.

محافظت از پوست در برابر آفتاب

هر چند خواص چای سبز نمی تواند جایگزین ضدآفتاب قوی شود و نمی توان نوشیدن چای سبز را جایگزین استفاده از ضدآفتاب نمود اما با این حال طبق تحقیقات مصرف منظم چای سبز تا حدی باعث افزایش مقاومت پوست در برابر آسیب های ناشی از اشعه UV می شود. این یعنی در کنار مراقبت های خارجی شما یک لایه حفاظتی داخلی نیز به وجود می آید.

خواص چای سبز برای پیشگیری از بیماری های متابولیک

یکی از زمینه هایی که به صورت جدی و قوی تحقیق بر روی آن صورت می گیرد تاثیر چای سبز بر پیشگیری و مدیریت بیماری های متابولیک به ویژه دیابت نوع 2 و سلامت کبد است. این جنبه از فواید چای سبز که به صورت جدی بر طول عمر و کیفیت زندگی مرتبط است باعث شده تا افراد بسیاری به فکر استفاده از نوشیدنی طبیعی بیفتند. در این زمینه خواص چای سبز را می توان تنظیم قند خون و محافظت از ارگان های حیاتی دانست:

مبارزه با دیابت نوع 2 و تنظیم حساسیت به انسولین

درست زمانی که بدن قادر به استفاده از انسولین نباشد یا انسولین کافی تولید نکند دیابت نوع 2 رخ می دهد. تحقیقات نشان می دهند که پلی فنول های چای سبز به ویژه EGGG می توانند به بهبود این فرآیند کمک کنند.

چای سبز چطور باعث کنترل قندخون می شود؟

این کنترل از طریق دو مورد زیر امکان پذیر است:

• افزایش حساسیت به انسولین: براساس مطالعات بالینی مصرف منظم چای سبز باعث افزایش حساسیت سلول ها به انسولین می شود. از این رو بدن با مقدار کمتری از انسولین قندخون را به سطح نرمال می رساند و این موضوع در برابر پیش دیابت و دیابت یک پیروزی بزرگ است.
• کاهش جذب گلوکز: بعضی از ترکیبات فعال در چای سبز قادر به مهار فعالیت آنزیم های مسئول تجزیه کربوهیدرات ها در روده هستند. به همین دلیل مقدار قندی که از طریق غذا به جریان خون راه پیدا می کند کندتر و با شیب ملایم تری افزایش پیدا می کند. این امر مانع از افزایش ناگهانی و شدید قند خون می شود و جلوی آسیب های سلولی را می گیرد.

سلامت کبد و محافظت از کارخانه تصفیه بدن

کبد نقش فیلتر و کارخانه شیمایی بدن را ایفا می کند. تجمع چربی در کبد یک مشکل رو به رشد در افراد با مشکلی چاقی و دیابت نوع 2 است. چای سبز در حمایت از کبد بسیار مفید است. EGGG و دیگر کاتچین ها به عنوان آنتی اکسیدان های قوی عمل می کنند و باعث کاهش استرس اکسیداتیو در سلول های کبدی می شوند. این کاهش استرس باعث پایین آمدن التهاب مزمن در کبد می شود. مهم تر از آن تحقیقات نشان می دهد که چای سبز سوخت و ساز چربی ها را در کبد تنظیم می کند و در اندام حیاتی تجمع چربی کاهش پیدا نموده و عملکرد آن بهینه باقی می ماند.

برای افرادی که نگران سلامت کبد خود هستند یا دوست دارند به روشی طبیعی بدن خود را پاکسازی کنند استفاده از دو فنجان چای سبز دم کرده در برنامه روزانه یک استراتژی پیشگرانه و هوشمند است.

تقویت سیستم ایمنی بدن و مبارزه با عفونت ها

اگر چه نمی توان چای سبز را یک داروی ضدباکتریایی قوی مانند آنتی بیوتیک ها دانست اما خواص ضدباکتریایی و ضدویروسی خفیف آن می تواند سیستم دفاعی بدن را تقویت کند. کاتچین های موجود در این نوشیدنی مانع از رشد برخی باکتری های مضر عامل بیماری های رایج مانند بعضی از عفونت های دستگاه گوارش می شوند. مصرف منظم چای سبز می تواند باعث مساعدتر شدن محیط دهان و دستگاه گوارش برای رشد میکروب های محیط شده و در برابر پاتوژن ها یک لایه دفاعی اولیه ایجاد می کند.

بررسی طبع و طبیعت چای سبز در طب سنتی ایرانی

در فرهنگ ما طبع هر غذایی بسیار مهم است. در واقع از طریق طبع چای سبز می توان دریافت که این ماده چطور بر بدن ما تأثیر می گذارد و آیا برای مزاج ما مناسب است یا خیر.

طبع چای سبز: سرد و خشک

طبق اصول طب سنتی ایرانی طبع چای سبز سرد و خشک است. این طبیعت به دلیل فرآوری خاص این چای است که از گرمی و رطوبت زیاد جلوگیری می کند. اما این سرد و خشک بودن چای سبز به چه معناست؟

• برای مزاج گرم مانند صفراوری ها که برای مثال زود عصبانی می شوند و پوست آن ها گرم و تشنه می شود چای سبز می تواند یک تعدیل کننده باشد. طبیعت چای سبز که سرد است کمک می کند تا بدن آن ها خنک شود.
• برای مزاج سرد مانند بلغمی ها که مثلاً زود سرما می خورند و پوست آن ها سرد و نرم است باید در مصرف چای سبز احتیاط کنند چرا که می تواند سرد و خشکی بدن را تشدید کند.

مصلح چای سبز

وقتی در مورد خاصیت چای سبز صحبت می کنیم باید با مصلح های آن هم آشنا شویم تا بتوانیم بدون عوارض جانبی از فوای چای سبز بهره مند شویم. مصلح ماده ای است که باعث خنثی یا تعدیل شدن طبع غالب یک نوشیدنی می شود. برای چای سبز که سرد و خشک است مصلح های گرم و تر بهترین گزینه هستند مانند:

• دارچین و زنجبیل: در زمان دم کردن چای سبز اضافه کردن یک تکه کوچک چوب دارچین یا کمی زنجبیل تازه باعث می شود طبع سرد آن متعادل شده و به هضم غذا کمک کند.
• عسل طبیعی: عسل که بهترین شیرین کننده است به واسطه طبع گرمی که داشته وقتی با چای سبز ترکیب می شود نه تنها طعم آن را بهتر می کند بلکه باعث می شود اثرات آنتی اکسیدانی آن نیز تقویت شوند.

خطرات استفاده از قند و شیرین کننده ها با چای سبز

بزرگ ترین دشمن خواص چای سبز قند سفید است قند نه تنها باعث افزایش کالری شده و خاصیت ضددیابتی آن را به خطر می اندازد بلکه باعث بر هم خوردن طعم خالص چای می شود. وقتی شما قند زیادی اضافه می کنید در واقع اثرات مثبت آنتی اکسیدانی تحت الشعاع قرار می گیرند. در صورتی که نیاز به شیرینی دوست دارید بهتر است از عسل طبیعی استفاده کنید.

مقایسه چای سبز با رقبای اصلی

برای این که ببینیم چای سبز برای چی خوبه و چرا باید آن را از بین نوشیدنی های گرم مختلف انتخاب کنیم بد نیست نگاهی سریع به تفاوت های آب با دیگر نوشیدنی های داغ محبوب بیندازیم:

چای سبز در برابر چای سیاه

تفاوت اصلی این دو چای در میزان اکسیداسیون آن هاست. چای سبز به دلیل فرآوری بیشتر، میزان قابل توجهی از ترکیبات آن به تی فلاوین و تی روبیگین تبدیل می شوند. چای سبز دارای کمترین فرآوری است و این کار باعث می شود سطح EGGG در چای سبز به نسبت چای سیاه بالاتر بماند. چای سبز برای افرادی که به دنبال آنتی اکسیدان های قوی هستند یک انتخاب برنده است.

چای سبز در برابر قهوه

در مورد این نوشیدنی رقابت بر سر آرامش متمرکز و انفجار انرژی است. قهوه به نسبت چای سبز کافئین بیشتری دارد که باعث اضطراب می شود این در حالی است که چای سبز کافئین کمتری داشته و با ال تیانین بیشتر یک جریان انرژی پایدار و آرام برای مدت طولانی به وجود می آورد. اگر به دنبال آرامش در زمان کار هستید باز هم چای سبز همان نوشیدنی است که باید به سراغ آن بروید.

دم کردن اصولی چای سبز؛ راهی برای استخراج خواص آن

حتی در صورت در اختیار داشتن بهترین برگ های چای سبز تا زمانی که آن را اشتباه دم می کنید هم طعم تلخی داشته و هم این که بخش قابل توجهی از فواید آن از بین می رود. پس در این بخش برای بهره مندی از خواص چایی سبز یاد می گیریم که چطور آن را دم کنیم:

توجه به دمای آب

خیلی از افراد به اشتباه برای دم کردن چای سبز بر روی آن آب 100 درجه و در واقع آب جوش کامل می ریزند. این در حالی است که دمای بالای آب باعث آزاد شدن بیش از حد تانن ها می شود و طعم ملایم چای سبز از بین رفته و به سمت تلخی شدید می رود. بهترین دما برای دم کردن چای سبز 70 تا 85 درجه سانتی گراد است. در صورتی که کتری برقی داشته باشید به طور معمول به واسطه قابلیت تنظیم دمایی که داشته امکان تهیه آب با این دما را به راحتی برای شما فراهم می کنند. اما در صورت استفاده از کتری معمولی باید اجازه دهید آب بعد از جوشیدن 3 تا 5 دقیقه روی شعله خاموش بماند و کمی حرارت آن کم شود.

زمان دم کشیدن

چای سبز برخلاف چای سیاه نیازی به دم کشیدن طولانی ندارد و بین 2 تا 3 دقیقه کافی است تا آماده نوشیدن شود و در صورتی که بیشتر بماند طعم آن تلخ می شود و البته اگر کمتر بماند هم رنگ و طعم کافی نداشته و شما نمی توانید به اندازه کافی از فواید چای سبز بهره مند شوید.

روش های دم کردن چای سبز

روش های دم کردن چای سبز

شما از روش های زیر می توانید چای سبز را دم کنید:

• روش سنتی: برگ ها را در یک قوری کوچک ریخته و با آب مناسب دم کنید و سپس آن را بعد از 2 تا 3 دقیقه سرو کنید.
• استفاده از چای ساز برقی: بسیاری از چای سازها دارای برنامه مخصوص چای سبز هستند و برخی دیگر با قابلیت تنظیم دما به شما کمک می کنند تا خیلی زود به دمای مناسب برای تهیه چای سبز دست پیدا کنید.
• استفاده از فرنچ پرس: اگر دوست دارید دوز قوی تری از چای سبز را مصرف کنید فرنچ پرس گزینه ای عالی است. برگ های چای را در آب گرم بریزید و اجازه دهید 3 دقیقه مانده و پس از آن پیستون را به آرامی پایین بیاورید تا تفاله ها در پایین بمانند.

جمع بندی

در نهایت می توان این طور گفت که خواص چای سبز بسیار فراتر از یک مد زودگذر است و این نوشیدنی با قدمت هزاران ساله که این روزها خواص آن از نظر علمی نیز تأیید شده اند یک نوشیدنی عالی برای مبارزه با استرس و بهبود تقویت تمرکز شده است و در کنار آن فواید بسیاری برای محافظت از قلب، مدیریت وزن، زیبایی و جوانی پوست و بهبود کیفیت زندگی دارد. کافی است شما آگاهانه این نوشیدنی شگفت انگیز را وارد روتین زندگی خود نموده و به صورت متعادل و اصولی آن را مصرف کنید تا بعد از مدتی تاثیرات مختلف آن را بر سلامت روح و جسم خود مشاهده کنید. به یاد داشته باشید که سلامتی در جزئیات کوچک روزمره نهفته است و یک فنجان چای سبز یکی از این جزئیات است.

سوالات رایج در مورد خواص چای سبز